Nhìn những con cá đủ màu sắc đang bơi lội, cái đuôi dài, mong manh đang uốn lượn nhịp nhàng, tôi tìm được một cảm giác an bình. Nuôi cá kiểng cũng là một thú tiêu khiển.Tự tìm được cho mình thú tiêu khiển trong cuộc sống vội vã cũng là điều kỳ thú của đời sống.
Với tôi việc chọn lựa làm một cái chậu nuôi cá, không là thú tiêu khiển, mà là chọn lựa phương tiện, vì không còn cách nào khác hơn.
Chậu cá của tôi tiền thân là một bình hoa. Chậu bằng thủy tinh trắng ngần, tròn, to khoảng bằng trái banh bóng chuyền. Đáy dẹp, đủ sức đứng, giữ vững cho chậu và an toàn cho những thứ chứa bên trong. Miệng chậu uốn tròn, cạnh không sắc bén, chẳng thể gây nguy hiểm mỗi khi tay tựa vào hoặc chạm phải. Quanh thành chậu được “trang trí” bởi những hình ảnh cắt ra từ những tạp chí. Đây là hình người cha đang bế đứa con vừa chào đời. Đó là ảnh mẹ bồng con với hàng chữ Bông Hồng Tặng Mẹ được lấy từ bìa hộp băng nhạc cassette. Bên cạnh là hình cậu bé "Joan – Joan” salutes his father’s coffin, trong ngày từ biệt cố Tổng thống John Kennedy. Bên cạnh là ảnh của đôi tài tử Ali MacGraw và Ryan O’Neal trong phim Love Story của thập niên 1970. Miệng chậu được đính bởi sáu dây ruy băng mang ba màu sắc: trắng, tím nhạt và xanh lá mạ. Các sợi dây được thắt thành bím. Cuối một trong hai sợi bím ấy, được luồn ba hạt nhựa hình trái tim, một màu hồng và hai còn lại màu tím. Từ đáy chậu nhô lên hai cành hoa hồng giấy, giắt tựa miệng chậu. Hoa này đã được tôi lấy từ bình hoa hồng của má tôi ngày trước. Chậu có hơn năm năm tuổi, chứa khoảng trên bốn trăm "con cá", to, nhỏ đủ cỡ, tuyền một màu trắng pha lẫn đen.
Như đã nói, vì chậu cá được xem như một phương tiện. Chậu không cần thay nước, vì có nước đâu để mà thay. Còn "cá" rất ngoan, không làm phiền tôi cho ăn, vì cá cần ăn đâu mà cho. Trên bốn trăm con, mỗi con được bao nylon cẩn thận và dán kín bằng băng keo trong. Những con cá nằm chồng chất lên nhau. Cá không ăn, dĩ nhiên vì thế chúng chẳng lớn dần theo năm tháng. Tuy nhiên, chúng trở nên có một linh hồn sắc sảo mênh mang mỗi khi bàn tay tôi chạm đến và nhìn vào nó. Những con cá luôn nằm yên, tôi chỉ thăm chúng khi lòng nhiều dao động. Những lúc ấy, tôi thường đến tì tay lên thành chậu, không cần chọn lựa bắt lên một con, ngắm nghía, khẽ thở dài, trầm tư, đôi dòng lệ âm thầm lăn dài trên má…và tôi đã tìm chút an bình. Những lúc khác, nỗi đau quá sức chịu đựng, tôi cũng vội vã đến chậu, nhưng rồi nức nở, vội quay đi. Có những lúc khác nữa, tôi lại đến bên chậu, đưa tay xốc nhẹ, cũng chẳng cần chọn lựa, bắt ra một con, cũng nhìn chầm chầm vào cá, khẽ mỉm cười, một sự an bình lẫn hoang mang đến trong suy tư. Những con cá tưởng chừng vô tri này, không bao giờ chết đi mà sống mãi. Chính cái linh hồn sắc sảo của chúng, tâm hồn mở rộng của chúng đã hòa nhập vào tâm hồn tôi, đã mở lòng, mở trí, giúp tôi phần nào, đưa tôi trở lại cuộc đời sau những sầu thảm, tuyệt vọng đến chán chường của “thân gái như hạt mưa sa” và đến hôm nay dù rằng hạt mưa sa đến nơi nào, tôi vẫn biết lựa chọn cách sống đích thực như một con người cho chính mình.
Đến hôm nay, thú đam mê tìm cá cho vào chậu vẫn mãi mãi là đam mê. Đôi khi là hai, ba hoặc đến năm con được bỏ vào chậu cùng một lúc. Thỉnh thoảng, tôi đổ toàn bộ số lượng cá ra bàn, lau sạch chậu cá, nó trở nên sáng loáng, cái sáng bóng ngời của thủy tinh đến làm tôi vui mắt . Hàng năm tôi lại mang cả chậu cá vào lớp học Việt Ngữ, cho mỗi em học sinh tự bắt lấy một con và theo linh hồn nằm trong cá mà làm bài tập. Tôi đang tập cho các em nuôi cá với hy vọng truyền đạt một hành trang vào đời. Rồi một ngày nào đó…khi các em bước vào tuổi dậy thì, xa hơn…một ngày nào đó, nếu không may các em rơi vào như thân phận của tôi hôm nay, các em đã có ít nhiều suy tư từ chậu cá này. Chừng ấy mơ ước thôi, đó chính là lúc các em mang hành trang này vào đời, để dễ dàng chọn hướng đi và giữ vững tâm hồn trước phong ba của cuộc đời hầu tránh khỏi.
Những "con cá" của tôi, bạn đã đoán được chứ? Đó chính là những câu văn ngắn lời, đầy ý - Lời hay ý đẹp - Danh ngôn - Tục ngữ - Ca dao - Hoa thơm cỏ lạ, đã được tôi cắt ra từ những tờ báo, Tuần báo và dán lại bằng nylon. Những lời hay ý đẹp này đã giúp tôi tìm lại sự an bình trong tâm hồn, những lúc sóng gió đến bên cuộc đời, những lúc tưởng chừng sẽ không tránh khỏi chân sa, rơi vào vực thẳm. Vả lại trong đời sống, biết dùng danh ngôn hoặc ý hay để hướng đời sống mình đến một điều tốt đẹp hơn thì cũng là điều hay, nên làm.
Những linh hồn trong các con cá của tôi, này là:
Như đã nói, vì chậu cá được xem như một phương tiện. Chậu không cần thay nước, vì có nước đâu để mà thay. Còn "cá" rất ngoan, không làm phiền tôi cho ăn, vì cá cần ăn đâu mà cho. Trên bốn trăm con, mỗi con được bao nylon cẩn thận và dán kín bằng băng keo trong. Những con cá nằm chồng chất lên nhau. Cá không ăn, dĩ nhiên vì thế chúng chẳng lớn dần theo năm tháng. Tuy nhiên, chúng trở nên có một linh hồn sắc sảo mênh mang mỗi khi bàn tay tôi chạm đến và nhìn vào nó. Những con cá luôn nằm yên, tôi chỉ thăm chúng khi lòng nhiều dao động. Những lúc ấy, tôi thường đến tì tay lên thành chậu, không cần chọn lựa bắt lên một con, ngắm nghía, khẽ thở dài, trầm tư, đôi dòng lệ âm thầm lăn dài trên má…và tôi đã tìm chút an bình. Những lúc khác, nỗi đau quá sức chịu đựng, tôi cũng vội vã đến chậu, nhưng rồi nức nở, vội quay đi. Có những lúc khác nữa, tôi lại đến bên chậu, đưa tay xốc nhẹ, cũng chẳng cần chọn lựa, bắt ra một con, cũng nhìn chầm chầm vào cá, khẽ mỉm cười, một sự an bình lẫn hoang mang đến trong suy tư. Những con cá tưởng chừng vô tri này, không bao giờ chết đi mà sống mãi. Chính cái linh hồn sắc sảo của chúng, tâm hồn mở rộng của chúng đã hòa nhập vào tâm hồn tôi, đã mở lòng, mở trí, giúp tôi phần nào, đưa tôi trở lại cuộc đời sau những sầu thảm, tuyệt vọng đến chán chường của “thân gái như hạt mưa sa” và đến hôm nay dù rằng hạt mưa sa đến nơi nào, tôi vẫn biết lựa chọn cách sống đích thực như một con người cho chính mình.
Đến hôm nay, thú đam mê tìm cá cho vào chậu vẫn mãi mãi là đam mê. Đôi khi là hai, ba hoặc đến năm con được bỏ vào chậu cùng một lúc. Thỉnh thoảng, tôi đổ toàn bộ số lượng cá ra bàn, lau sạch chậu cá, nó trở nên sáng loáng, cái sáng bóng ngời của thủy tinh đến làm tôi vui mắt . Hàng năm tôi lại mang cả chậu cá vào lớp học Việt Ngữ, cho mỗi em học sinh tự bắt lấy một con và theo linh hồn nằm trong cá mà làm bài tập. Tôi đang tập cho các em nuôi cá với hy vọng truyền đạt một hành trang vào đời. Rồi một ngày nào đó…khi các em bước vào tuổi dậy thì, xa hơn…một ngày nào đó, nếu không may các em rơi vào như thân phận của tôi hôm nay, các em đã có ít nhiều suy tư từ chậu cá này. Chừng ấy mơ ước thôi, đó chính là lúc các em mang hành trang này vào đời, để dễ dàng chọn hướng đi và giữ vững tâm hồn trước phong ba của cuộc đời hầu tránh khỏi.
Những "con cá" của tôi, bạn đã đoán được chứ? Đó chính là những câu văn ngắn lời, đầy ý - Lời hay ý đẹp - Danh ngôn - Tục ngữ - Ca dao - Hoa thơm cỏ lạ, đã được tôi cắt ra từ những tờ báo, Tuần báo và dán lại bằng nylon. Những lời hay ý đẹp này đã giúp tôi tìm lại sự an bình trong tâm hồn, những lúc sóng gió đến bên cuộc đời, những lúc tưởng chừng sẽ không tránh khỏi chân sa, rơi vào vực thẳm. Vả lại trong đời sống, biết dùng danh ngôn hoặc ý hay để hướng đời sống mình đến một điều tốt đẹp hơn thì cũng là điều hay, nên làm.
Những linh hồn trong các con cá của tôi, này là:
• Một sự thật không thể làm hại một sự thật khác mà chỉ có thể làm chân lý thêm sáng tỏ.(Hoa Thơm Cỏ Lạ)
• Làm đi rồi hãy nói.(Hoa Thơm Cỏ Lạ)
• Nghèo khó không phải là cái nhục, nhưng hổ thẹn vì nghèo mới là cái nhục.(Tục Ngữ )
• Một trái tim để giải quyết, một cái đầu để xếp đặt và một bàn tay để thực hành.(Gibbon – Henry VI)
• Nhân cách là giá trị then chốt của con người.(Hoa Thơm Cỏ Lạ)
• Lưu ý dư luận, nhưng đừng nô lệ cho nó.(Martin Rayan)
• Người ta nhìn thấy rõ với trái tim, đôi mắt không nhìn thấy cái cốt yếu.(Andrew de Saint Exupéry)
Cám ơn "cá", đã cho tôi trái tim để nhìn đời…một trái tim nhân ái.
Kim Phượng
1/7/2009
