Một Bài Haiku Của Matsuo Basho

Matsuo Basho (1644 - 1694): là một Thiền Sư người Nhật ,nổi tiếng về các bài Haiku , một loại thơ không có tựa đề , mỗi bài gồm 3 câu, thông thường câu 1 có 5 âm, câu 2 có 7 âm, và câu 3 có 5 âm. Sau đây là 1 trong số các bài nổi tiếng của Thiền sư, hậu thế đã tốn nhiều giấy mực luận bàn, một phần bị hấp dẫn bởi hình thức trình bày cô đọng, về một nội dung xúc tích, khó hiểu được hết ý nghĩa tiềm ẩn.



Bài Haiku Bằng Tiếng Nhật - Matsuo Basho (1644 - 1694)

Furu ike yaKawazu tobikomuMizu no otoDịch Nghĩa : Furu = xưa , cũ , ike = ao , kawazu = con ếch , tobikomu = nhảy vào , mizu = nước , oto = tiếng động. Còn "ya" và "no" ở đây được hiểu như là 2 liên tự. (Nguồn Internet )

Tạm Dịch:
Ao xưa
Con ếch nhảy vào
Tiếng động của nước âm vang

Bài Haiku Bằng Tiếng Việt
1/
Ao xưa mặt nước lặng
Vô tình ếch đâu bỗng nhảy vào
Tiếng xuân nào lao xao
2/
Ao xưa mặt nước lặng
Ếch đâu bỗng nhảy vào
Tiếng động nào lao xaoBuồn!
3/
Ao xưa mặt nước lặng
Ếch đâu bỗng nhảy vào
Tiếng động nào lao xaoVui!

Lời Thêm: Tiếng động của một con ếch nhảy xuống ao xưa, như thể đã khơi dậy một dĩ vãng, tưởng như đã quên, mà thực ra, vẫn còn nằm yên đâu đó trong tiềm thức. Tiếng xuân nào lao xao, của đất trời một năm bốn mùa thay đổi hay của lòng người xa xứ, vốn đã ê chề vì mưa gió, một cảm giác êm đềm của tuổi thanh xuân, dù chỉ là trong một khoảnh khắc? PKT 08/21/2015

Phạm Khắc Trí
***
Các Bài Dịch Khác:
1/
Đừng khuấy động
Hãy để mặt hồ êm ả giữa hoang sơ
Ếch vô tình rời bờ...
2/
Làm thân ếch tự chủ
Tuỳ ý nên không khuấy động nước hồ thu
Sướng.

Quên Đi
***
Lặng lờ nước ao xưa,
Ếch mô sao vọt đại gương trong
Vang lên tiếng động lòng.

Mai Xuân Thanh
Ngày 21 tháng 08 năm 2015
***
Nơi chốn xưa ấy
Ếch vùng vẫy mặt ao
Làn nước lao xao động

Kim Phượng
***
1/

Và cả tui đây nữa
Lang thang đất khách đã nhiều năm
Đang mơ một chỗ nằm.

2/
Sương rơi và lá rụng
Ngơ ngẩn ta nhìn theo gió cuốn
Về đâu một kiếp người?

Thái Huy
***
Mưa chiều ngập sân sau
Đêm tĩnh mịch ễnh ươn gợi nhớ
Trái mù u chợt tắt!

Cao Linh Tử
***
Sau cơn mưa chiều,
Chạng vạng ểnh ương kêu,
Cây bần lặp lòe đom đóm chiếu!...

Đỗ Chiêu Đức
***
Ao xưa nước bình yên
Con ếch nhảy vào làm xao động
Cho ếch đi trước đã!

Nguyễn Đắc Thắng
2015.08.24
***
Ao xưa khuấy đọng
Âm thừa dĩ vãng xáo lòng người xa
Ếnh nhởn nha rời bờ

Kim Oanh
***

Giọt sương rơi
Hồ gợn sóng
Thuyền lay độngTrôi

Phương Hà
***
Mặt nước ao lặng lẽ
Bỗng đâu thấy lao xao
Ếch con đã nhảy vào
Khuấy động hồn biết bao!
Vui hay buồn nói sao??

Song Quang

Vẫn Là Sự Sống, Từ Tôi

1-
Trưa qua, chiều lại nôn nao
Nóng ran hơi thở cồn cào trong thân
Khó khăn nằm xuống tần ngần
Ngó mông ra chốn trống không rợn người.

2-
Tôi không sợ lửa sáng trưng dục vọng
Bừng bừng cháy bỏng thịt da
Chỉ nặng nhọc dòng muộn phiền rối rắm
Dày vò người mòn tàn tạ Từ Tâm.

3-
Người ơi!!
Gánh chịu một lần.
Cùng nhau chia sớt đôi phần xót xa.
Kêu xong.
Ngẩn mặt về trời…
Hóa ra âm vọng vô lời tự thân

Phan Nhật Nam
Tháng 1, 1991.

Thời Gian - Tình Cũ

Cuốn lịch dầy cui xẹp nửa rồi 
Những tờ còn lại bám hờ thôi 
Thời gian phục kích im thin thít 
Sợi tóc bạc rơi nói vạn lời 

Mailoc
***
Họa:Thời Gian

Lưu bút nằm yên vàng úa rồi
Giở từng trang cũ nhớ người thôi
Thời gian vun vút thời gian chết
Làm sao nói hết … Chỉ nghẹn lời!

Kim Oanh
***
Bài Cảm Tác:
Tình cũ

Tích tắc đồng hồ đang gõ nhịp
Biết làm sao bắt kịp thời gian
Duyên mình dẫu đã muộn màng
Chần chờ chi nữa lỡ làng tình xưa

Quên Đi
***
Thời Gian

Thời gian chừng đã vô tình lắm
Xóa tích hương yêu đến phũ phàng
Hai mái đầu xanh vùi tuyết trắng
Bận lòng chi nữa hỡi tình lang

Kim Phượng

Chuyện Tình Hoa Biển

Sóng muôn trùng tới chàng xa bến
Thủy thủ đoàn trai tráng ra khơi
Chí hùng khí can cường sinh tử
Nợ núi sông vai nặng đáp lời

Lầm lủi đêm đại dương gào thét
Hải lý ngàn hoa biển nhấp nhô
Ngày nắng quái mù sương lạnh giá
Thả hồn tìm sưởi ấm con tim

Vì sao sáng mắt nàng soi lối
Dẫn đưa đường xuôi ngược bão giông
Ánh bạc vây còn vang vọng tiếng
"Chuyện đôi mình nhớ nhé đừng quên!"

Nước xanh lơ chập chờn khua ảnh
Bóng dáng người em gái phương xa
Tàu lắc lư thơ tình viết vội
Hẹn nhau cùng dạo phố đan tay

Gió mùa Đông Bắc cơn kinh hãi
Lòng đại dương ôm ấp người thương
Đau xót lắm u tình biển hát
Kỷ niệm buồn tan nát lòng đau

Kim Phượng

Sương Khói Lô Sơn

Lô Sơn
Tô Đông Pha (1037 - 1101)

Lô Sơn yên tỏa Triết Giang triều
Vị đáo bình sinh hận bất tiêu
Đáo đắc hoàn lai vô biệt sự
Lô Sơn yên tỏa Triết Giang triều

Tạm Dịch : Núi Lô
PKT 08/27/2015

Khói bốc trên núi Lô , nước triều lên xuống trên sông Triết bao quanh, huyền bí
Hận này sẽ không tiêu tán, nếu lúc sống , không được một lần đến nơi cho biết
Thế mà , đến rồi trở về, có thấy gì là huyền bí đâu
Chỉ là khói bốc ở trên núi, chỉ là nước triều lên xuống trong lòng sông thôi mà

Dịch Thơ: Sương Khói Lô Sơn

Sông Triết, núi Lô , những khói sương !
Bình sinh nguyện ước cuộc hành hương.
Đến rồi , về lại , còn ngơ ngẩn ,
Sông Triết , núi Lô , những khói sương !

Phạm Khắc Trí
08/27/2015

Lời Thêm :
1 - Vâng, ở đời thường , nghĩ xa gần , hãy giữ một khoảng cách , nên đứng xa mà nhìn, mọi cảnh vật đẹp kể cả người , sẽ được thấy đẹp hơn. Có phải trong ý nghĩa này , một nhà thơ nào đó đã phải thốt ra thành lời , "tình chỉ đẹp khi hãy còn dang dở / đời mất vui khi đã vẹn câu thề"?
2 - Ngoài ra ,phải chăng bài thơ này còn muốn nói về 3 giai đoạn của người tu. Bước 1 lúc khởi đầu: nhìn núi là núi , sông là sông ; bước 2 trong thời gian tu : hiểu ra núi không phải là núi , sông không phải là sông ; bước 3 ngộ đạo rồi, lại thấy núi thật ra vẫn chỉ là núi ,sông thật ra vẫn chỉ là sông. Câu 3 trong nguyên tác "Đáo đắc hoàn lai vô biệt sự" lẽ ra phải dịch là "Đến rồi về lại không gì lạ " mới sát nghĩa , nhưng không hiểu sao tôi lại chuyển dịch là "Đến rồi về lại còn ngơ ngẩn " . Có phải ,ít nhiều tâm sự gửi gấm ,căn tu vốn có ,nhưng một đời tu vẫn chưa thành, nên cho mãi đến bây giờ hãy còn ngơ ngẩn chăng?
3 - Nhàn lão , "vô tích sự, ăn không ngồi rồi" , nghĩ sao viết vậy rồi gửi đi để mọi người thân quí đọc cho vui thôi.

Phạm Khắc Trí
***
Dịch Thơ: Lô Sơn

Núi Lô khói tỏa Triết giang triều
Mơ ước tận nơi biết những điều
Đã đến trở về đâu đã khác
Núi Lô khói tỏa Triết giang triều

Kim Phượng

Em Hoa Quỳnh

Thơ cảm tác từ ảnh của chị Dung

Thoảng thầm thanh khiết trong đêm
Nụ Quỳnh he hé cánh mềm tinh khôi
Nửa khuya xao xuyến bồi hồi
Tình trong khoảnh khắc hương môi nồng nàn

Kim Phượng